Taalunie?

Taalunie?

Deze blog

In België word je als student toegepaste taalkunde en tijdens je vertalersopleiding al snel geconfronteerd met de verschillen binnen de Nederlandse standaardtaal. Naast de Nederlandse wordt ondertussen ook al een tijdje een Belgisch-Nederlandse standaardtaalvariëteit erkend. Tenminste, in theorie. In 1980 werd de "Nederlandse Taalunie" opgericht en sindsdien was het de bedoeling dat Nederland en Vlaanderen samen aan een gemeenschappelijk taalbeleid zouden werken. Twintig jaar later viel het op dat de Van Dale-redactie meer en meer Belgisch-Nederlandse woorden in haar woordenboeken begon op te nemen die dan in het beste geval het label "algemeen Belgisch-Nederlands" kregen.

Toch worden Belgische vertalers er vriendelijk op gewezen dat ze zich aan "de Nederlandse" taalnorm moeten houden. Op zich niets vreemds: er moet vanzelfsprekend een taalnorm zijn en daaraan hebben natuurlijk ook vertalers zich te houden.
Maar wat blijkt nu? Hoewel het Nederlands twee standaardtaalvariëteiten heeft en er een gemeenschappelijk taalbeleid zou moeten zijn, is er in "de Nederlandse" norm nauwelijks plaats voor Belgische inbreng. Hoewel het nu niet meer heet "zeg niet X maar wel Y", komt het er in principe nog altijd op neer: "Schrijf niet op een boogscheut maar wel op kleine afstand." Anders verstaan de Nederlanders ons niet?
Van deze taalnorm wil vooral het geschreven/gepubliceerde woord niet afwijken. Tot voor kort werd Vlaamse literatuur zo bijna volledig - zoals Jeroen Brouwers het zou verwoorden - "herschreven"; d.w.z. radicaal vernoordnederlandst. Brouwers (die zelf als corrector voor de uitgeverij Manteau gewerkt heeft) beweerde daarom ook niet zonder reden: "De Vlaamse letteren zijn vervalst." Gelukkig zijn er intussen toch al enkele uitgeverijen en schrijvers die zich van deze praktijk distantiëren.
Maar wat in de Vlaamse literatuur langzaamaan mogelijk wordt, kan blijkbaar nog altijd niet in de naar het Nederlands vertaalde literatuur en meer dan de helft van de fictie, die in ons taalgebied wordt uitgegeven, zijn vertalingen.
Meer nog: onderzoek uit 2005 heeft aangetoond dat Vlamingen nauwelijks literatuur vertalen omdat uitgeverijen liever met Nederlanders samenwerken. In juni 2009 gaf ook de Nederlandse Taalunie toe dat Vlaamse vertalers een groep vormen die "speciale aandacht nodig" heeft: "Nog maar al te vaakgeven uitgevers de voorkeur aan Nederlandse vertalers boven Vlaamse vertalers, ongeachtde kwaliteit. Voor de Taalunie is deze discriminatie onaanvaardbaar en onbegrijpelijk."

Het is me opgevallen dat vele Nederlandstaligen zich niet bewust zijn van dit alles. Tijdens het laatste jaar van mijn studies wil ik zoveel mogelijk informatie verzamelen over de taalnorm en het daarop gerichte uitgeversbeleid in "ons" taalgebied; die informatie wil ik in deze blog delen.

Reacties zijn welkom!
(Kan er eigenlijk over de taalnorm gesproken/gediscussieerd worden?)


[last updated in March 2010]

"Pleidooi voor taalvermenging"

Taalunie?Geplaatst door Reglindis De Ridder ma, maart 29, 2010 16:53:48

A) "Pleidooi voor taalvermenging"


"Er zijn dus kleine verschillen tussen standaard Zuid-Nederlands en standaard Noord-Nederlands, maar het is mijns inziens erg jammer en ergerlijk dat men in het Noorden denkt de wijsheid in pacht te hebben. [eigen nadruk] We moeten in Nederland niet denken dat er in het Zuiden een verzameling dialecten wordt gesproken. Ik heb meermaals gemerkt dat Nederlanders met een beperkte woordenschat en een verantwoordelijke functie (eindredacteur van een boekenbijlage om maar een voorbeeld te noemen) alles wat ze niet kennen als 'Vlaams' bestempelen. [eigen nadruk] (Schyns, 2002, p. 43f)"

"De levendigheid en rijkdom van het Nederlands wordt mede gevoed door het taalgebruik van onze zuiderburen en we doen onszelf tekort als we ons daar willens en wetens van afsnijden. [eigen nadruk] Vlaamse vertalers voldoen misschien niet aan de 'randstadnorm', maar wel aan de eisen van het Standaardnederlands. [eigen nadruk] Ons oor moet gewoon gaan wennen aan een iets ander geluid. (Schyns, 2002, p. 44)"

"Het wordt hoog tijd om het tij te keren, de taal van het Noorden mag soms best iets Zuidelijk gekleurd zijn; we hoeven er geen hek omheen te plaatsen. Dat zou te zot voor woorden zijn. (Schyns, 2002, p. 45)"

Zie ook: We mogen de Zuid-Nederlandse taalvariant niet weren (Désirée Schyns, Departement Vertaalkunde Hogeschool Gent - 16/07/03)

BRON: Schyns, D. (2002). Wie heeft er schrik van Zuid-Nederlands? Pleidooi voor een tolerantere houding ten aanzien van Zuid-Nederlandse taalvarianten. Filter. Tijdschrift over vertalen, 9(4), 37-45).

Dit is eens een mening uit Nederlandse hoek: Désirée Schyns geeft vertaalcolleges aan de Hogeschool Gent. Blijkbaar zijn er ZELFS Nederlanders die van mening zijn dat Vlamingen HET Nederlands kunnen verrijken. Toch is het zo dat misschien vooral Vlamingen, bijvoorbeeld in neerlandistieke kringen, sceptisch tegenover het taalgebruik van de Vlamingen staan. Misschien kan een artikel als het bovenstaande hen overtuigen?


B) "Pleidooi voor een transnationale en transcontinentale taal"


Actueler is een bijdrage van Désirée Schyns en (Fransman) Philippe Noble in Ons Erfdeel (2008, 2), waarin ze het volgende beweren: "Als je niet wil dat beide varianten uit elkaar groeien [...] dan moet je je volgens ons veel toleranter opstellen ten opzichte van varianten. [...] De norm in het Nederlandse taalgebied zou dus wat ons betreft ruimer opgevat moeten worden."
Wat verder luidt het: "Wij denken echter, uitgaande van onze eigen ervaring als migranten binnen het Nederlandse taalgebied, dat naarmate je meer en beter kennis neemt van de "perifere varianten", je vanzelfsprekend ook meer tolerantie voor deze varianten kweekt. Met andere woorden: je verruimt gaandeweg je eigen norm."

Dat kan ik alleen maar onderschrijven.

BRON: Schyns, D. & Noble, P. (2008). Neerlandofonie. Pleidooi voor een transnationale en transcontinentale taal. Ons Erfdeel, 2008(2), 98-107).

Ook online: http://www.onserfdeel.be/pdf/schynsnoble.pdf

  • Reacties(0)

Fill in only if you are not real





De volgende XHTML tags zijn toegestaan: <b>, <br/>, <em>, <i>, <strong>, <u>. CSS styles en Javascript zijn niet toegestaan.