Taalunie?

Taalunie?

Deze blog

In België word je als student toegepaste taalkunde en tijdens je vertalersopleiding al snel geconfronteerd met de verschillen binnen de Nederlandse standaardtaal. Naast de Nederlandse wordt ondertussen ook al een tijdje een Belgisch-Nederlandse standaardtaalvariëteit erkend. Tenminste, in theorie. In 1980 werd de "Nederlandse Taalunie" opgericht en sindsdien was het de bedoeling dat Nederland en Vlaanderen samen aan een gemeenschappelijk taalbeleid zouden werken. Twintig jaar later viel het op dat de Van Dale-redactie meer en meer Belgisch-Nederlandse woorden in haar woordenboeken begon op te nemen die dan in het beste geval het label "algemeen Belgisch-Nederlands" kregen.

Toch worden Belgische vertalers er vriendelijk op gewezen dat ze zich aan "de Nederlandse" taalnorm moeten houden. Op zich niets vreemds: er moet vanzelfsprekend een taalnorm zijn en daaraan hebben natuurlijk ook vertalers zich te houden.
Maar wat blijkt nu? Hoewel het Nederlands twee standaardtaalvariëteiten heeft en er een gemeenschappelijk taalbeleid zou moeten zijn, is er in "de Nederlandse" norm nauwelijks plaats voor Belgische inbreng. Hoewel het nu niet meer heet "zeg niet X maar wel Y", komt het er in principe nog altijd op neer: "Schrijf niet op een boogscheut maar wel op kleine afstand." Anders verstaan de Nederlanders ons niet?
Van deze taalnorm wil vooral het geschreven/gepubliceerde woord niet afwijken. Tot voor kort werd Vlaamse literatuur zo bijna volledig - zoals Jeroen Brouwers het zou verwoorden - "herschreven"; d.w.z. radicaal vernoordnederlandst. Brouwers (die zelf als corrector voor de uitgeverij Manteau gewerkt heeft) beweerde daarom ook niet zonder reden: "De Vlaamse letteren zijn vervalst." Gelukkig zijn er intussen toch al enkele uitgeverijen en schrijvers die zich van deze praktijk distantiëren.
Maar wat in de Vlaamse literatuur langzaamaan mogelijk wordt, kan blijkbaar nog altijd niet in de naar het Nederlands vertaalde literatuur en meer dan de helft van de fictie, die in ons taalgebied wordt uitgegeven, zijn vertalingen.
Meer nog: onderzoek uit 2005 heeft aangetoond dat Vlamingen nauwelijks literatuur vertalen omdat uitgeverijen liever met Nederlanders samenwerken. In juni 2009 gaf ook de Nederlandse Taalunie toe dat Vlaamse vertalers een groep vormen die "speciale aandacht nodig" heeft: "Nog maar al te vaakgeven uitgevers de voorkeur aan Nederlandse vertalers boven Vlaamse vertalers, ongeachtde kwaliteit. Voor de Taalunie is deze discriminatie onaanvaardbaar en onbegrijpelijk."

Het is me opgevallen dat vele Nederlandstaligen zich niet bewust zijn van dit alles. Tijdens het laatste jaar van mijn studies wil ik zoveel mogelijk informatie verzamelen over de taalnorm en het daarop gerichte uitgeversbeleid in "ons" taalgebied; die informatie wil ik in deze blog delen.

Reacties zijn welkom!
(Kan er eigenlijk over de taalnorm gesproken/gediscussieerd worden?)


[last updated in March 2010]

"Vertaling speelt een rol in de ontwikkeling van de Nederlandse taal en letteren"

Taalunie?Geplaatst door Reglindis De Ridder za, maart 27, 2010 17:24:30

"In de neerlandistiek lijkt meer en meer het besef door te breken dat vertaling een rol speelt in de ontwikkeling van de Nederlandse taal en letteren [eigen nadruk] en dat de geschiedenis van de Nederlandstalige literatuur onlosmakelijk verbonden is [eigen nadruk] met de geschiedenis van het vertalen in het Nederlands. (Bloemen et al., 1998, p. 7)"

BRON: Bloemen, H. (1998). De kracht van vertaling: Verrijking van taal en cultuur. Utrecht: Platform Vertalen & Vertaalwetenschap.

Ik denk dat hier misschien vooral aan toegevoegd moet worden dat er in ons taalgebied meer literatuur vertaald wordt dan geschreven (zie citaat onderaan). Maar het is wel zo dat sommige uitgeverijen langzaamaan minder allergisch reageren op het Vlaamse literaire idioom en in die zin meer open staan voor een Vlaamse bijdrage aan de ontwikkeling van de Nederlandse taal. Vreemd genoeg geldt deze tolerantie niet voor de naar het Nederlands vertaalde literatuur.

"Vertalingen vormen een belangrijk segment van de Nederlandstalige boekenmarkt. Meer dan de helft van de fictietitels die in Vlaanderen en Nederland verschijnen is uit een andere taal vertaald [eigen nadruk]. (Humbeeck, 2006, p. 6)"

BRON: Humbeeck, K. (2006). Literair vertalers naar het Nederlands: Een veldanalyse. Filter. Tijdschrift over vertalen, 13(2), 6-16).

  • Reacties(0)//taalunie.reglindisderidder.be/#post4